Online en blended (taal)leren: succesrecepten

De mate waarin afstandsonderwijs succesvol is, hangt in de eerste plaats af van de didactische aanpak van de leerkracht. Als leerkracht moet je als het ware je didactische aanpak herdenken. Het Centrum voor Taal en Onderwijs experimenteerde de laatste jaren met heel wat vormen van online en blended (taal)leren. De volgende zes vuistregels* blijken hierbij belangrijk:

  1. Wees als leerkracht actief aanwezig in de online omgeving

    Zorg dat je leerlingen weten wanneer je online zal zijn. Plan idealiter een aantal vaste momenten in. Wees op die momenten bereikbaar en ondersteun je leerlingen op die momenten actief. Alleen op die manier zullen je leerlingen gemotiveerd zijn om hun online taken uit te voeren en zullen ze ook echt iets bij leren.

  2. Geef frequent gepersonaliseerde feedback.

    Feedback is cruciaal voor het offline maar even goed voor het online leerproces. Feedback die maar volgt een week na het uitvoeren van een opdracht is minder krachtig dan feedback die je geeft op het moment zelf. Denk dus na over het structureel en tijdig voorzien van gepersonaliseerde feedback op de online taken van je leerlingen. Ook dit zal hen aanzetten om hun taken kwaliteitsvol uit te voeren.

  3. Ontwikkel betekenisvolle online taken die aanzetten tot interactie.

    Een van de grootste uitdagingen van online leren is dat je je leerlingen gemotiveerd moet houden om hun online taken uit te voeren. Zorg er daarom voor dat je ook in de online omgeving een groepsgevoel creëert zodat je leerlingen zich niet alleen voelen. Geef je leerlingen functionele, betekenisvolle taken waarbij ze elkaar nodig hebben en waarbij ze met elkaar en met jou als leerkracht in interactie moeten gaan.

  4. Plan je online taken op een doordachte wijze waarbij je klassikale en individuele online leermomenten slim combineert.

    Om de online leermomenten van je leerlingen maximaal te laten renderen, moet je nadenken over een slimme combinatie van taken die je via een klassikaal (online) lesmoment blijft aanbieden en taken die je je leerlingen zelfstandig online laat uitvoeren, bij wijze van voorbereiding of bij wijze van consolidatie en verdere verdieping van het klassikaal lesmoment. Het ‘klassikale’ lesmoment kan hierbij de vorm van aannemen van een synchroon online contactmoment met de volledige klasgroep. Dit kan een chatsessie zijn of een volwaardige virtuele klas via platformen zoals Smartschool, Zoom, Skype… De voorbereidende, consoliderende en verdiepende taken voeren de leerlingen asynchroon uit op een moment dat voor hen past. Hierbij is het belangrijk dat je de eerste drie vuistregels toepast. Door zo geïntegreerd mogelijk te werken waarbij leerlingen (nieuwe) leerstof via online ‘pre-taken’ voorbereiden en via online ‘post-taken’ verder inoefenen, zorg je ervoor dat de verschillende onderdelen van je cursus op elkaar inspelen en een samenhangend geheel vormen. Tussentijdse (online) opdrachten werken trouwens ook beter als je leerling weet dat er met de input iets zal gedaan worden.

  5. Kies je apps en tool(s) in functie van je didactische doelen én stem je keuze af op de noden, behoeften en mogelijkheden van je cursisten.

    Alle theoretische modellen over het inzetten van technologie in onderwijscontexten zijn het erover eens: krachtige technologische interventies vertrekken vanuit de doelen die je met je leerlingen wilt bereiken, niet vanuit een bepaalde app of tool. Door de veelheid aan tools en apps bestaat het gevaar dat je als lesgever al snel door de bomen het bos niet meer ziet en tools gaat selecteren die je gewoon leuk lijken, zonder daarbij na te gaan of je hiermee ook effectief een didactische meerwaarde realiseert voor je leerlingen. Denk dus goed na wat je precies met je leerlingen wilt bereiken en hoe je technologie daarbij wil inzetten: wil je (bijvoorbeeld) technologie inzetten als bron van informatie, om kennis op te bouwen, om te differentiëren of om extra oefenkansen te creëren? Stem de keuze van je tool en aanpak hierop af.

  6. Begin klein en experimenteer met peers in een veilige omgeving.

    Voorgaande vuistregels geven ongetwijfeld de indruk dat van start gaan met online leren een hele klus is. Bovendien ervaren heel wat leerkrachten koudwatervrees om met online tools aan de slag te gaan. Bij het overstappen naar online leren is het belangrijk dat je als leerkracht de nodige tijd en ruimte neemt om hierin te groeien. Begin daarom met kleine experimenten, bijvoorbeeld met het aanbieden van asynchrone online opdrachten. Stap pas daarna over naar het organiseren van volwaardige virtuele klassen: experimenteer hier eerst mee met collega-leerkrachten of met je huisgenoten zodat je je veilig en comfortabel voelt zodra je dit met je leerlingen doet.

*Deze vuistregels zijn gebaseerd op eigen onderzoek maar ook op internationaal onderzoek naar online en blended (taal) leren.

De vuistregels in de praktijk

Afstandsonderwijs betekent met andere woorden niet het meegeven van een invulbundel waarmee leerlingen een aantal weken zoet moeten zijn. Maar hoe breng je bovenstaande vuistregels op een haalbare manier in de praktijk, rekening houdende met de huidige omstandigheden?

Meester Jens wil zijn leerlingen van het vijfde leerjaar zo veel mogelijk blijven prikkelen en ondersteunen tijdens de schoolvrije periode. Om de kinderen wat structuur te bieden bombardeert hij elke dinsdag tot taaldag en elke donderdag tot rekendag. Elke dinsdag- en donderdagochtend post hij een filmpje met een instructie voor de dag. Dit kan op het platform van de school maar ook via mail of, indien mogelijk, via een klasgroep in WhatsApp (waarvoor duidelijke regels gelden). Op de taaldag leest hij ’s morgens het begin van een verhaal voor en stelt hij een aantal prikkelende vragen die de leerlingen moeten beantwoorden over de rest van het verhaal dat ze zelf zullen lezen. Hij vraagt de leerlingen om hun antwoorden te delen op een digitaal platform of door te sturen waarna hij hen diezelfde dag feedback terugstuurt. Kinderen mogen hun antwoorden opschrijven maar ook gesproken doorsturen: op deze manier differentieert meester Jens. Op de rekendag post meester Jens een vraagstuk dat de leerlingen die dag moeten oplossen en dat aansluit bij hun specifieke situatie. De leerlingen moeten de oppervlakte van een zelf gekozen kamer uit hun huis berekenen: ze posten hun berekening met uitkomst, samen met een foto van de kamer, op een Padlet. Meester Jens geeft het goede voorbeeld en maakt dezelfde oefening voor een kamer uit zijn huis die hij als voorbeeld post. Hij reageert op de posts van de kinderen en geeft feedback.  

Mevrouw De Bruyckere geeft Nederlands en Engels in het eerste jaar van het secundair onderwijs. Voor het vak Nederlands besluit ze om samen met de klas een krant te maken over het Coronavirus. Als voorbereiding laat ze de leerlingen op zoek gaan naar informatie over het virus aan de hand van een aantal richtvragen. De leerlingen gaan op zoek naar informatie in wetenschappelijke artikels, maar ook in artikels uit kranten, op social media en nog andere bronnen. De informatie die ze relevant vinden posten ze op een online platform. Tijdens een online klassikaal moment overlopen de leerlingen samen de artikels: ze kijken kritisch of alle informatie wel klopt en of er geen ‘fake news’ bij zit. Ze beslissen samen welke info ze weerhouden en maken groepjes om per richtvraag een artikel te schrijven voor de krant. Na de online les werken de groepjes aan hun artikel in Google Docs. Mevrouw De Bruyckere volgt het schrijfproces in de Google Docs mee op en geeft feedback aan de hand van een checklist waaraan een goed artikel moet voldoen. Ze geeft ook feedback op eventuele spel- en grammaticafouten. Zodra de artikels klaar zijn, plaatsen de leerlingen ze in nieuwstool.nl zodat het eindresultaat eruit ziet als een echte krant. De kranten van de verschillende klasgroepen worden op het online platform van de school geplaatst. Als laatste stap maakt mevrouw De Bruyckere een online (kennis)test met een app als Mentimeter of via www.onlinequizcreator.com om de kennis van de leerlingen over het Coronavirus te testen.     

Meer lezen?

Maak je eigen website aan bij WordPress.com
Aan de slag
%d bloggers liken dit: